Το κτίριο του Ελληνικού Κοινοβουλίου

Το σημερινό κτίριο που στεγάζει το Εθνικό Κοινοβούλιο είναι σίγουρα ένα από τα εμβληματικά κτήρια της Ελληνικής Κοινοβουλευτικής Δημοκρατίας. Όπως όμως θα δούμε στην συνέχεια δεν ήταν εξαρχής αυτή η χρήση του αλλά στην εξέλιξη της ιστορίας του χρησιμοποιήθηκε για διάφορους σκοπούς. Για αυτό το λόγο η ιστορική αναδρομή μας χωρίζεται σε επιμέρους περιόδους.

Περίοδος 1836-1862

Το 1832 με απόφαση της «Δ΄ κατά συνέχειαν Εθνική Συνέλευσις» εγκρίνεται και επικυρώνεται ο ορισμός του πρίγκιπα της Βαυαρίας Όθωνα ως του πρώτου βασιλιά του νεοσύστατου ελληνικού κράτους. Ο Όθωνας φθάνει το 1833 στην τότε πρωτεύουσα του ελληνικού κράτους το Ναύπλιο.

Από το 1833 ξεκινά ο σχεδιασμός για την κατασκευή του κτιρίου των ανακτόρων στην Αθήνα. Θα πρέπει να σημειωθεί πως η τελική του θέση επιλέχθηκε αφού ήδη είχαν προταθεί αρκετές διαφορετικές θέσεις όπως η θέση στην οποία βρίσκεται σήμερα η πλατεία Ομονοίας ενώ προτάθηκε ακόμα και ο λόφος της Ακρόπολης.

Friedrich von Gaertner (1791-1847)

Friedrich von Gaertner (1791-1847)

Το τελικό σχέδιο και θέση του κτιρίου προήλθε από τον διευθυντή της Ακαδημίας Καλών Τεχνών του Μονάχου και επίσημο αρχιτέκτονα της βαυαρικής αυλής Friedrich von Gaertner.

Στις 06.02.1836 τέθηκε ο θεμέλιος λίθος και τον επόμενο μήνα δούλευαν 520 άτομα. Το έργο ολοκληρώθηκε στις 25.07.1843. Για την κατασκευή του ο αρχικός προϋπολογισμός του είχε εκτιμηθεί στο ποσό των 5.240.000δρχ ενώ η βαυαρική κυβέρνηση δανειοδότησε για τον σκοπό αυτό την αντίστοιχη ελληνική με το ποσό των 4.640.000δρχ.

Το κτίριο είχε πρόσβαση από όλες τις πλευρές του, με τέσσερις εξωτερικές πτέρυγες που η καθεμία διέθετε τρεις ορόφους, μια μεσαία πτέρυγα με δύο πατώματα και δύο αυλές και κλιμακοστάσια.

Στο υπόγειο στεγάζονταν οι αποθήκες. Στο ισόγειο συνυπήρχαν η Γραμματεία και το Ανακτορικό Ταμείο με τους βοηθητικούς τους χώρους, το καθολικό παρεκκλήσιο του βασιλιά, το θησαυροφυλάκιο και τα μαγειρεία.

Στον πρώτο όροφο βρίσκονταν η Αίθουσα του Θρόνου, η Αίθουσα Τροπαίων, η Αίθουσα των Υπασπιστών, η Αίθουσα Χορού, η Αίθουσα Παιγνίων και η Τραπεζαρία και τα βασιλικά διαμερίσματα.

Το δεύτερο όροφο καταλάμβαναν τα ιδιαίτερα διαμερίσματα των διαδόχων, του αυλάρχη και του προσωπικού των Ανακτόρων.

Ο Friedrich von Gaertner σχεδίασε την εσωτερική διακόσμηση διαφόρων χώρων του κτηρίου.

Τα ελάχιστα αρχιτεκτονικά και διακοσμητικά στοιχεία που διασώζονται έως σήμερα, είναι το μαρμάρινο κλιμακοστάσιο και οι Αίθουσες Τροπαίων και Υπασπιστών με την εικονογράφησή τους. Διατηρείται η ζωφόρος, όπου αποτυπώνονται γεγονότα της Ελληνικής Επανάστασης και προσωπογραφίες αγωνιστών.

Δίπλα στο κτήριο των Ανακτόρων διαμορφώθηκε, με την προσωπική φροντίδα της Αμαλίας, ο Βασιλικός Κήπος. Το 1839 είχε αρχίσει η δενδροφύτευση του Κήπου των Ανακτόρων, υπό την επίβλεψη του βαυαρού γεωπόνου Smarat και του βοηθού του, Πρώσου γεωπόνου, Ludwig Michael von Schwanthaler.

Περίοδος 1862-1922

Το 1862, τα ανάκτορα κατοικήθηκαν από το νέο βασιλιά Γεώργιο Α΄. Πραγματοποιήθηκαν νέες προσθήκες και μετατροπές. Τροποποιήθηκε το κλιμακοστάσιο της ανατολικής πτέρυγας και δημιουργήθηκε το ορθόδοξο παρεκκλήσι του Αγίου Γεωργίου, στο δεύτερο όροφο.

Λόγω δύο μεγάλων πυρκαγιών (1884 και το 1909), η βασιλική οικογένεια μετακινήθηκε στο θερινό ανάκτορο του Τατοΐου.

Εργασίες μπροστά από την κύρια όψη της βουλής στις αρχές του προηγούμενου αιώνα

Οι πολιτικές και οικονομικές εξελίξεις των επόμενων ετών, διέκοψαν τις εργασίες αποκατάστασης των ζημιών.

Ο Κωνσταντίνος Α΄ όρισε το Μέγαρο της Ηρώδου Αττικού ως νέο βασιλικό ανάκτορο.

Περίοδος 1922-1928

Το 1922 το κτήριο εγκαταλείφθηκε οριστικά από τη βασιλική οικογένεια, ενώ συγχρόνως οι ιστορικές συγκυρίες το οδήγησαν σε νέες χρήσεις. Κρατικές υπηρεσίες, ιδιωτικοί κοινωνικοί φορείς, διεθνείς οργανώσεις που συντονίστηκαν για την αντιμετώπιση των σύνθετων προβλημάτων που προέκυψαν από τη Μικρασιατική Καταστροφή, στεγάστηκαν στο κτήριο, μαζί με δημόσιες υπηρεσίες, που εγκαταστάθηκαν για την κάλυψη των αυξανόμενων μόνιμων αναγκών της.

Μέχρι το 1925, οι παρεμβάσεις στο εσωτερικό του κτηρίου ήταν πρόχειρες διαρρυθμίσεις, με στόχο τη διαίρεση μεγάλων χώρων σε μικρότερους. Στον περίβολο των κατασκευάστηκε ένα μικρό κτίσμα, το οποίο είναι γνωστό μέχρι σήμερα ως "Παλατάκι".

Το 1928 ανεγέρθηκε το Μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη, σε σχέδια του αρχιτέκτονα Εμμανουήλ Λαζαρίδη.

Περίοδος 1929-1975

Το 1929 η Κυβέρνηση Ελευθερίου Βενιζέλου, αποφάσισε τη στέγασή της Βουλής, στα Παλαιά Ανάκτορα. Οι μετατροπές βασίστηκαν σε σχέδια του αρχιτέκτονα Ανδρέα Κριεζή.

Ανδρέας Κριεζής (1887-1962)

Έγιναν στατικές επεμβάσεις στο φέροντα οργανισμό των περιμετρικών πτερύγων, κατεδαφίστηκε η κεντρική πτέρυγα και κατασκευάστηκε νέα για τη στέγαση των Αιθουσών συνεδριάσεων.

Εξωτερικά, δημιουργήθηκε νέα είσοδος στη βορινή πλευρά, όπου κατασκευάσθηκε ένα πρόπυλο με έξι δωρικούς κίονες.

Στο ισόγειο διαμορφώθηκαν χώροι γραφείων του Πρωθυπουργού και του Προέδρου της Βουλής και στον πρώτο όροφο των υπηρεσιών της Βουλής. Στο δεύτερο όροφο διαρρυθμίστηκαν χώροι στέγασης της Βιβλιοθήκης της Βουλής και του Συμβουλίου της Επικρατείας.

Στο ανακαινισμένο κτήριο των Παλαιών Ανακτόρων εγκαταστάθηκε η Γερουσία, καθώς και η Βιβλιοθήκη και το Συμβούλιο της Επικρατείας το 1934, το οποίο παρέμεινε στο κτήριο έως το 1992.

Την 01.07.1935 η Ε΄ Εθνοσυνέλευση άρχισε πανηγυρικά τις εργασίες της στη νέα αίθουσα της Ολομέλειας.

Περίοδος 1975-έως σήμερα

Το 1975 ξεκινούν οι εργασίες του εκσυγχρονισμού και της τεχνολογικής αναβάθμισης του κτηρίου. Κατασκευάστηκε πενταώροφος υπόγειος χώρος στάθμευσης στην περίμετρο του κτηρίου. Διαμορφώθηκε ο περιβάλλον χώρος, διευθετώντας την κυκλοφορία εισόδων και εξόδων του σταθμού, πραγματοποιήθηκε μαρμαρόστρωση και φυτεύτηκε ο περίβολος.

Στο εξωτερικό του κτηρίου τοποθετήθηκε ο ανδριάντας του Χ. Τρικούπη και του Ε. Βενιζέλου, έργα του γλύπτη Γ. Παππά. Το 2003 τοποθετήθηκε το άγαλμα της Μάνας του Χρ. Καπράλου.